“Ik ben geen mietje!’ “Neen, ik ook niet.” Dat moeten Ennis Del Mar (Heath Ledger) en Jack Twist (Jake Gyllenhaal) wel even aan elkaar kwijt na hun eerste wilde nacht in een tentje op Brokeback Mountain. Het ging niet van harte en als het niet zo koud was geweest had Ennis gewoon buiten geslapen maar toch… En zo begint een noodlottige liefdesgeschiedenis.

Rolf Deen

Brokeback Mountain is het verhaal over twee Malboro-cowboys die in de afzondering van de overweldigende natuur van Wyoming in de zomer van 1963 hun geld verdienen met schapen hoeden. De exotische donkerharige Jack, die droomt over een toekomst als rodeo-artiest, heeft vlak voor hun eerste ontmoeting via de scheerspiegel al een oogje op de stugge blonde Ennis, die er een sport van maakt zijn onderkaak niet te bewegen als hij spreekt. Hun stille stoere kameraadschap maakt na die eerste plompverloren liefdesnacht in de tent langzaam plaats voor een diepe vriendschap. Knokken en knuffelen, stoeien en strelen, aantrekken en afstoten wisselen elkaar af. Na die eerste zomer blijft hun liefdesband zo goed en kwaad als het gaat in tact. Twee echtgenoten, drie kinderen, hun betaalde baan en 14 uur rijden houden de twee op gedurende 20 jaar op afstand. Een afstand die ze overbruggen door regelmatig een paar dagen samen uit vissen te gaan op hun geliefde Brokeback Mountain. Maar van vissen komt steeds niet veel als zij het gemis van maanden scheiding in de vrije natuur goedmaken.

De cowboy is een homo

De cowboy, icoon uit de Amerikaanse Western mythologie, blijkt dus een homo. De schok kwam in de Verenigde Staten net zo hard aan als bij Alma (Michelle Williams), de vrouw van Ennis in de film, wanneer zij de twee mannen heftig ziet zoenen bij hun eerste hereniging na vier jaar. In Hollywoodproducties is een homo óf zielig óf koddig. In deze film zijn ze uiteindelijk toch zielig en daar verandert regisseur Ang Lee niets aan ondanks dat zijn enscenering de sympathie doet uitgaan naar de twee mannen en hun verlangen naar tederheid en liefde. Ang Lee toont in zijn zeer gevarieerde oeuvre (Crouching Tiger Hidden Dragon; Sense and Sensibility; The Ice Storm; Hulk) grote bewondering voor landschappen. In deze film weerspiegelt het landschap van het Amerikaanse Westen de grillige contouren van de relatie tussen Jack en Ennis. De schoonheid van de verraderlijke bergen waar coyotes loeren op de grazende schapen, de weidse blauwe luchten waaruit ieder moment hagelstenen ter grootte van golfballen kunnen vallen, strakke watervlakten die zwemmers kippenvel bezorgen door hun ijskoude water. En heel fundamenteel: de gebroken bergrug.

De kracht van het landschap

Het spel van regisseur Ange Lee en cameraman Rodrigo Prieto (Alexander; 21Grams; Amores Perros) met het landschap stuurt de sympathie van de kijker naar het liefdesavontuur van de twee mannen. Deze sterkte is, zoals zo vaak, ook gelijk ook de zwakte van de film. Kies maar eens uit de volgende alternatieven: aan de ene kant een leven met mechanische echtelijke seks, huilende kinderen, vies werk, een armzalig appartement en angst voor potenrammers in een deprimerend stadje (het leven van Ennis) of leven met een slim blondje achter een ratelende rekenmachine, de minachting van je schoonvader en je zoontje, landbouwmachines verkopen aan boerenpummels en de lege luxe die dat oplevert (het leven van Jack) en aan de andere kant met zijn tweeën heerlijk in de vrije natuur kamperen, paardrijden, naakt zwemmen en slapen in de armen van je ‘soulmate’. Het (bij deze film) voornamelijk vrouwelijk bioscooppubliek denkt: “Als de keuze zo ligt, wie zou dan géén ‘mietje’ willen zijn? Waarom verlaat die stugge Ennis niet zijn gezin en gaat hij niet op Jack’s suggestie in om samen een ranch te beginnen?Die moeilijkheden overwinnen jullie wel jongens, want jullie zijn mooi en hebben elkaar toch?”

Tuttig homohuwelijk

Maar stel nu eens dat Ange Lee de zaken omgekeerd had getoond: aan de ene kant een prettig welvarend evenwichtig liefdevol gezinsleven met een mooie vrouw in een idyllisch berglandschap en aan de andere kant het vooruitzicht van een tuttig homohuwelijk in een grauwe voorstad of de schaamte van de sociale controle in een kleine dorpsgemeenschap en schuldbeladen parkeerplaatsenseks. Ook zielig, dus ook geschikt voor Hollywood. Maar dan zou de man die breekt met zijn gezin en kiest voor een andere man, of zelfs alleen maar voor zijn eigen gevoelens, moeilijk op begrip van het publiek hebben kunnen rekenen. “Blijf toch bij haar, je weet wat je hebt maar hij wordt straks ook oud en lelijk. En denk eens aan die bloedjes van kinderen”, zou hetzelfde bioscooppubliek denken.

Als modern homo-epos overtuigt de film allerminst maar als klassiek verhaal over een onmogelijke liefde zeker wel. En dat is het knappe van de Hollywood film pur sang: op een onbewaakt ogenblik zuigt die iedere kritische distantie uit je weg en voert je mee tot tranen toe. En dat onbewaakte ogenblik komt al heel snel in Brokeback Mountain. Zeker als je van de bergen houdt.

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden:

Homoseksualiteit, liefde, vrije natuur, vrijheid, huwelijk, trouw, verlangen.

Voor meer informatie: zie IMDB.com.