District 9

Als uit het niets 1,5 miljoen aliens stranden in Johannesburg staat de Zuid-Afrikaanse regering voor de grootste uitdaging sinds de apartheid. District 9 is een mooi vormgegeven Zuid-Afrikaanse sciencefictionfilm met een dubbele boodschap:­ apartheid is niet dood en verregaande privatisering leidt tot geweld. Je zou denken dat de mens van de geschiedenis leert, maar dat blijkt volgens deze film een utopie.

Frank G. Bosman

Ineens zijn ze er: 1,5 miljoen aliens hangend boven het Johannesburg met hun onbestuurbare moederschip. Omdat de Afrikanen ze niet naar huis kunnen sturen worden de intergalactische vluchtelingen ‘opgevangen’ in de krottenwijk ‘Disctrict 9’ waar ze in armoede en anarchie leven. Omdat enkele ‘sprinkhanen’ – zoals ze spottend om hun uiterlijk genoemd worden – crimineel gedrag vertonen, wordt apartheid opnieuw ingesteld. Het getto is voor de sprinkhanen en de rest van de stad voor ‘echte mensen’. Dan vraagt de regering aan het bedrijf Multinationals United (MNU) om de bewoners van District 9 naar een plaats ergens midden in de woestenij te evacueren  ‘zodat ze geen schade meer kunnen aanrichten’.

Mockumentary

Het overgrote deel District 9 is door cineast Neill Blomkamp gemaakt als een Mockumentary, een film en televisiegenre waarin de suggestie van een ‘objectieve’ documentaire wordt gewekt. Deze suggestie wordt opgebouwd door gebruik van fake televisiebeelden, interviews met ‘echte mensen’, getuigen-deskundigen en een wat wiebelige manier van filmen waardoor de suggestie van raw footage ontstaat. Door de mockumentary-stijl vergeet je vaak dat je naar een sciencefictionfilm kijkt bent.  Vooral doordat de aandacht voor de techniek die er normaal in sciencefiction is verlegd is naar de psychologie van de aliens  en hun interactie met aardbewoners

Historisch

In District 9 volgen we de bureaucratische ambtenaar Wikus van de Merwe (Sharlto Copley). Hij staat aan het hoofd van de ‘verhuizing’ en moet de schijn van wettelijkheid en ‘proportioneel geweld’ hooghouden.  Het verhaal is gebaseerd op historische gebeurtenissen in Zuid-Afrika tijdens het  apartheidsregime. District 9 zinspeelt op District 6 in Kaapstad een dat in 1966 tot ‘alleen voor blanken’ werd verklaard waardoor 60.000 zwarte Afrikanen met geweld werden verdrevem naar Cape Flats bijna 25 kilometer verder.

Xenofobie

De film hekelt duidelijk xenofobie. Riepen niet zo lang geleden de ‘witten’ in Zuid-Afrika om de segregatie van de ‘swarten’, nu roepen blanken en zwarten samen om de oplossing van het ‘alienvraagstuk’. “Zo moeten gaan, ze horen hier niet,” aldus een zwarte ‘geïnterviewde’. De aliens worden vooral op hun bizarre uiterlijk beoordeeld. Later in de film blijkt nogal voorspelbaar dat de vreemdelingen dezelfde gevoelens, angsten en hoop hebben als de aardbewoners. De discriminatie van ‘buitenstaanders’ is niet geëindigd met de afschaffing van de apartheid maar woekert voort. De duizenden Afrikaanse vluchtelingen die elke dag in gammele bootjes de Middellandse zee oversteken om asiel in ‘Fort Europa’ aan te vragen zullen zich verwant voelen met de ‘sprinkhanen’. Ook zij kunnen niet terug en worden door hun gedwongen gastheren als paria’s en letterlijke als sprinkhanen behandeld.

Blackwater

De sprinkhanen moeten niet alleen in hun getto blijven maar mogen ook geen nageslacht krijgen. In plaats van gedwongen sterilisatie worden al hun eieren verbrand. De bureaucraat Wikus staat er doodleuk bij te vertellen dat de knappende eieren op popcorn lijken en je schaamt je plaatsvervangend. Het getto District 10lijkt nogal op Guantanamo Bay en het privéleger van de MNU op het particuliere beveiligingsbedrijf Blackwater, inclusief het onmenselijk gedrag. De ‘zorg’ voor de aliens is door de overheid in handen van een private organisatie gelegd, die niet om het welzijn van zijn ‘producten’ geeft maar ze zoveel mogelijk wil uitbuiten om geld te verdienen. Bizarre medische experimenten op levende aliens zijn het gevolg.

Meer over District 9 op cinema.nl