The Diving Bell And The Butterfly

In The Diving Bell And The Butterfly (2007) vertelt beeldend kunstenaar en filmregisseur Julian Schnabel het waargebeurde verhaal van Jean-Dominique Bauby, die na een ernstige beroerte volledig verlamd raakt. Je zou het niet verwachten met zo'n onderwerp, maar Schnabel noemt zijn films een oproep het leven te koesteren.

Joël Friso

Bauby (Mathieu Almalric) is als hoofdredacteur van het Franse modeblad Elle een flitsend leven gewend. Een onverwachte beroerte maakt hier plotseling een einde aan. De film begint op het moment dat Bauby bij bewustzijn komt en al snel ontdekt hij dat hij niet kan praten. Niets kan hij bewegen op een enkel ooglid na. Knipperen met zijn ooglid is dan ook de enige manier waarop hij kan communiceren. De toestand van Bauby wordt het locked-in syndroom genoemd.

Een boek

Deze openingsscene waarin hij ontdekt wat er met hem aan de hand is, is geheel geschoten vanuit het perspectief van Bauby. De beelden zijn prachtig en beangstigend tegelijk want ook jij als kijker voelt je opgesloten achter dat ene oog. Een regelmatig terugkerend duikerspak (= the diving bell)  is symbool voor dit opgesloten gevoel. Het wonderlijke van het verhaal is dat Bauby niet alleen leert te communiceren met zijn ooglid maar er zelfs een boek mee schrijft. Eén voor één worden de letters door een therapeute voorgelezen en wanneer Bauby met zijn oog knippert weet zij welke letter ze mag opschrijven. De letters vormen woorden en de woorden vormen uiteindelijk een boek.

Geen zelfmedelijden

Er is weinig aandacht voor het proces van verwerking an sich. We krijgen van Bauby te horen dat hij besloot geen zelfmedelijden te hebben, ook wanneer hij gewassen moeten worden alsof hij een kind is. De film benadert zijn leven veel meer met een zoektocht naar de bron waar hij de kracht vandaan haalt om verder te gaan. Zo zijn er veel mensen die voor hem bidden, waarop Bauby reageert met: “Het is niet bewonderenswaardig, het is hypocriet, maar ik probeer alles”. Ook zien we een oude vriend langskomen die op basis van een eigen ervaring zegt: “Houd vast aan de mens in jezelf en je overleeft het”.

Fantasie en geheugen

We zien Bauby de kracht elders vinden. “Is dit leven?” hoor je hem op een gegeven moment ontstelt zeggen. De vraag komt op naar wat het leven tot het leven maakt. Bauby ontdekt dat het zijn bewustzijn is. Hoewel hij zich gevangen voelt in een duikerspak is hij verder met zijn fantasie en geheugen vrij als een vlinder. Het is de fantasie en het geheugen die Bauby kracht geven om te leven.

Een overtuigend portret

Julian Schnabel geeft een warm portret van het drama van Bauby. Hij wist voor de film een sublieme cast te verzamelen. De beeldschone vrouwen die zich rondom Bauby verzamelen doen je afvragen of hun schoonheid misschien alleen verbeelding is? De in Cannes bekroonde cinematografie van cameraman Janusz Kaminski weet tezamen met de soundtrack die verbeelding van Bauby tot leven te wekken. Schnabel laat niets onbenut in zijn portret en zet overtuigend de oproep neer om het waardevolle leven te koesteren.

Meer over deze film op cinema.nl