A Serious Man

“Receive with simplicity everything that happens to you,” luidt het advies waarmee A Serious Man (2010) opent. In een film van de gebroeders Joel en Ethan Coen belooft dat niet veel goeds voor het lot van de hoofdpersonage(s). “Iemands ongeluk is ook iemands plezier”, zei één van de broers in commentaar op de film. De ongelukkige is ditmaal Larry Gopnik (Michael Stuhlbarg) een professor in de natuurkunde die leeft binnen een Joodse gemeenschap. A Serious Man is opnieuw een meesterwerk van de Coen-broers, wellicht hun meest persoonlijke.

Joël Friso

Het leven van Larry Gopnik lijkt prima in orde, totdat zijn vrouw Judith (Sari Lennick) wil praten over een scheiding. Ze heeft een relatie met Sy Ableman (Fred Melamed), een vriend van hun beiden. Hierna opent zich een beerput aan ellende. Zijn twee puberende kinderen (hij blowt, zij wil een neuscorrectie), zijn op de zenuwen werkende broer die bij hem inwoont en een beginnend omkoopschandaal op zijn werk. Alles lijkt Larry tegen te werken. Tot overmaat van ramp wordt hem door zijn vrouw verweten dat hij nog een kind is en niet “a serious man” zoals Sy.

Persoonlijker

De trailer van A Serious Man - wat al een bijzonder strak geredigeerd filmpje op zichzelf is - eindigt gewaagd met een opsomming van zes films uit het bijzonder fraaie oeuvre dat de Coen-broers hebben opgebouwd. A Serious Man past helemaal in het rijtje, dat gekenmerkt wordt door zwarte humor, doordachte dialogen en het twijfelen aan enige zin van het leven. Wellicht kan deze film de meest persoonlijke genoemd worden. Niet zozeer omdat het gebaseerd is op de ervaringen van Joel en Ethan in het Joodse milieu waar ze opgroeiden. Dat blijft natuurlijk mogelijkheid maar serieuze uitspraken doen ze daar niet over. Het is de realistische manier waarop de personages worden benaderd. Ditmaal geen sterk aangezette karakters en dus ook geen grote namen uit Hollywood (zoals in Burn After Reading, 2008), maar relatief onbekende acteurs die ervoor zorgen dat het echt aanvoelt.

De rabbijn

Nadat verschillenden er bij hem op hebben aangedrongen, besluit Larry te doen wat gewoon is binnen de Joodse gemeenschap. De rabbijn opzoeken. Of deze wél een antwoord heeft op de vraag wat Hasjem (de Naam = God) met zijn leven wil, wordt betwijfeld. Maar Larry kan er tenminste zijn lot beklagen. In die zin vergelijkbaar met Ed Tom in No Country For Old Man (2007), die zich tegenover God beklaagt en vervolgens machteloos achterblijft. De vergelijking van de films is niet vreemd, zeker als je weet dat beide scenario’s in dezelfde periode geschreven zijn. Van No Country.. werd je stil, zoals het letterlijk stil bleef tot pas halverwege de aftiteling. Dat is bij A Serious Man wel anders. Je eerste reactie is 'ja, ze hebben gelijk!'. Je tweede reactie 'maar waarmee eigenlijk?'

Antwoord

“When the truth is found to be lies, and all the joys within you dies … you better find somebody to love,” gaat de tekst van de steeds terugkerende hit van Jefferson Airplane. Muziek heeft bij de Coen-broers vaak de functie van een tegenreactie op de gebeurtenissen. Een goed voorbeeld is O Brother Where Art Thou?, waarover ik eens een artikel las met de veelzeggende titel “salvation through the radio”. Natuurlijk is met Jefferson Airplane niet het antwoord op alle levensvragen gegeven. Wél lijkt het advies om iemand te vinden om van te houden, één in de trant van een goed bedoeld 'je moet toch wat!'. En zelfs dat is grof om te zeggen tegen iemand als Larry, die zijn vrouw er vandoor ziet gaan met een goede vriend.

Toegankelijk meesterwerk

De stille fotografie met zachte kleuren. De meelevende soundtrack. Het verrassend goede acteerwerk van Michael Stuhlbarg als desperate Larry. En de dikke knipoog richting de uitzichtloze situatie van de hoofdpersoon. Het maakt A Serious Man tot een toegangelijke film over de grote 'waarom?'-vragen en de ondoorgrondelijkheid van Hasjem. De Coen-broers hebben het weer voor elkaar gekregen om een meesterwerk af te leveren, dat zowel hilarisch als indringend is.