“Ik wil opgevoed worden!” Als de sleutel niet onder de mat ligt dan gooi je toch gewoon een steen door het raam om binnen te komen. Dat is niet de handelswijze van de 14 jarige Stevie (Ceci Chuh) maar van haar moeder Lily (Pascale Schiller) in de film Die Unerzogenen (De Ongevormden). Dit speelfilmdebuut van Pia Marais won afgelopen vrijdag een van de vier Tiger Awards op het Internationaal Filmfestival in Rotterdam. Het is een uiterst deprimerende arthouse film die opnieuw de noodkreet van de huidige generatie jongeren laat horen: “Mama, papa waar zijn jullie? Ik wil opgevoed worden!”

Rolf Deen

Temidden van een stel nietsnutte volwassenen probeert het meisje Stevie zichzelf op te voeden. Vader Axel (Birol Ünel) komt net uit de gevangenis maar zet zijn schimmige drugshandel vrijwel onmiddellijk weer voort met behulp van twee ongeschoren types. Het enige doel dat moeder Lily in haar leven schijnt te hebben is te blijven ademhalen. Er hangen in het ruime huis nog enkele andere onduidelijke vrouwentypes rond. Iedereen blowt, snuift, drinkt en copuleert en niet eens naar hartelust. Het leven van deze mensen is vergeven van een doelloze landerigheid. Alleen bij een van Axel’s kornuiten daagt het af en toe dat het zo niet langer kan. Maar in plaats van er iets tegen te doen legt hij als een kind zijn hoofd vol zelfmedelijden in de schoot van Stevie.

Doopritueel

Stevie’s verlangen naar een normaal gezinsleven verbeeldt ze door de gezichten van haar ouders en zichzelf uit foto’s te knippen en ze over de gezichten heen te plakken in andere foto’s. Op deze foto’s staan harmonieuze gezinstafereeltjes: een zondags familiediner en doopritueel. Een gebrek aan normale tederheid en ouderliefde drijft haar in de armen van een van haar vaders criminele vriendjes, die haar seksuele toenadering gelukkig afslaat. Maar waarom weet hij zelf ook niet goed.

Morele onverschilligheid

De beeldvoering, camerabewegingen en kleur van Die Unerzogenen doen denken aan de eerste films die in de Dogme-stijl werden gemaakt, zoals bijvoorbeeld Festen. Er is ook verwantschap met de films van de Waalse gebroeders Jean en Luc Dardenne. Zij lieten in hun films Rosetta, La Promesse en L’Enfant ook zien hoe moeilijk het is om als jongeren je geweten te vormen in een situatie waar volwassenen het af laten weten en waar morele onverschilligheid hoogtij viert.

Comic relief

De verdienste van Die Unerzogenen is dat de film met chirurgische precisie een groot probleem van deze tijd in beeld brengt, de weigering van bepaalde volwassenen de verantwoordelijkheid te nemen voor de kinderen die zij op de wereld zetten. Jammer dat geen van de karakters echt de sympathie van de kijker wint. Van enige karakterontwikkeling is namelijk geen sprake, ook niet bij Stevie. En dat is wel nodig wil een film een publiek voor zich winnen. Daarbij komt dat de uiterst verantwoorde Duitse aanpak geen greintje comic relief toelaat. Hetzelfde onderwerp zou bijvoorbeeld in de vorm van een komedie een veel groter publiek bereiken. Te vrezen valt dat Die Unerzogenen alleen te zien zal zijn in filmhuizen, via moeilijk te vinden DVD’s en op televisie weggestopt op een onmogelijk tijdstip.

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden:

Geweten, gewetensvorming, gezin, gezinsleven, opvoeding.