Het lijkt wel een Hollywood film. Wie dacht dat niet toen op 11 september 2001 het New Yorkse World Trade Center instortte. Alsof dit beeld al zovaak was gefilmd dat het wel werkelijkheid moest worden. Om een kleine vijf jaar later als in een macaber Droste-effect weer op het witte doek terecht te komen. United 93 zal zeker niet de laatste bioscoopfilm over 9/11 zijn: in elk geval staat voor de tweede helft van dit jaar Oliver Stone’s World Trade Center geboekt.

Kevin Toma

Wat veel Amerikanen betreft had de cinematografische verwerking van hun collectieve trauma veel eerder mogen beginnen; wat anderen betreft is het voor films als deze, die met zijn nietsontziende semi-documentaire aanpak alle wonden genadeloos openrijt, nog veel te vroeg. Alleen al de trailer bleek voor menig Amerikaans toeschouwer onverdraaglijk.

Regisseur/scenarist Paul Greengrass (Bloody Sunday, The Bourne Supremacy) laat er geen misverstand over bestaan voor wie hij de gebeurtenissen op vlucht United Airlines 93 heeft gereconstrueerd. Zonder instemming van de nabestaanden van de slachtoffers – die massaal tegen de kapers in opstand kwamen en verhinderden dat het vliegtuig het Capitool bereikte – was de film er nooit gekomen. Voor alle andere toeschouwers blijft United 93 een relaas zonder sterren, zonder spectaculaire effecten en happy end, en eigenlijk ook zonder mening.

Zo zakelijk als kan, met alleen in de muziek een van meet af aan tragische ondertoon, volgt Greengrass de kapers van hun hotelkamer naar het vliegveld. Door de ingangscontrole, naar de wachthal, om pas daar hun lot te mengen met dat van de andere passagiers. We zien daders en slachtoffers instappen, de stewardessen hun standaard veiligheidslesje doen terwijl niemand kijkt; en tussen alle smalltalk, opwarmmaaltijden en pilotenpraat door sijpelen via de controlekamers van vluchthaven en leger de gruwelen van 11 september steeds meer de film binnen. Vliegtuigen verdwijnen zomaar van de radar, totale verbazing slaat om in paniek, terwijl op vlucht 93 nog niemand van iets weet. Geen politiek standpunt dat in deze alsmaar groeiende chaos aan de orde komt: het enige dat telt is het verschrikkelijke geweld dat wordt aangedaan en ondergaan.

Na afloop van de premièrevoorstelling in New York klonk nog minutenlang het gehuil van de toeschouwers. Zelf zag ik de film op de landelijke premièreavond in een halfgevulde bioscoop in Dallas. Op het moment dat de eerste messentrekkende kaper door een heldhaftige passagier de nek werd omgedraaid, barstte het publiek los in applaus. Met zulke voor de hand liggende reacties is het goed dat een film tenminste zelf het hoofd koel weet te houden.

Levensbeschouwelijke sleutelwoorden:

Terrorisme, fundamentalisme, vreemdelingenangst, wraakzucht, rouwverwerking

Bron: Deze tekst is een bewerking van een oorspronkelijk voor Blend Magazine geschreven recensie.

Voor meer informatie: zie Cinema.nl.